ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Ι (Ηλικία 12 μηνών - 2 ετών) Στην ηλικία αυτή επιδιώκουμε να περάσουν τα βρέφη και τα νήπια από το στάδιο των αλεσμένων γευμάτων που παρασκευάζονται ειδικά γι’ αυτά, στο φαγητό της οικογένειας. Η διατροφή σε αυτή την ηλικία πρέπει να λαμβάνει υπόψη μια σειρά από παραμέτρους. Οι γονείς και όσοι φροντίζουν μικρά παιδιά συχνά ξεχνούν ότι το γεύμα δεν έχει μόνο σκοπό να «θρέψει» το παιδί. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αναφέρει σε πολλά από τα έντυπα που εκδίδει για το σκοπό αυτό, ότι η διαδικασία του φαγητού είναι μια διαδικασία που πρέπει να δίνει χαρά και αγάπη στο παιδί, εκτός από τα θρεπτικά συστατικά που περιέχονται στο φαγητό. Οι παρακάτω λοιπόν παράμετροι πρέπει να λαμβάνονται υπόψη: 1. Αριθμός γευμάτων Σαν γενική οδηγία τα παιδιά πρέπει να λαμβάνον τρία κύρια γεύματα (πρωινό, μεσημεριανό, βραδινό) και 2-3 καθορισμένα μικρά γεύματα - σνακς- δεκατιάνο, απογευματινό και προ ύπνου, εφόσον το επιθυμούν. Αυτό το χρονοδιάγραμμα είναι ιδιαίτερα βοηθητικό κοντά στην ηλικία των 2 ετών και σε όλη τη διάρκεια της προσχολικής ηλικίας, οπότε τα παιδιά συχνά εμφανίζουν απροθυμία vα τρώνε πολύ και προτιμούν να τρώνε μικρότερη ποσότητα σε συχνά γεύματα. 2. Ποσότητα γευμάτων Τι σημαίνει «μερίδα» για κάθε ηλικία; Ο παραπάνω πίνακας θα σας βοηθήσει να εκτιμήσετε την ποσότητα από τις βασικές ομάδες τροφών που καταναλώνουν τα παιδιά. Σαν γενικός κανόνας η ποσότητα του κύριου είναι μεταξύ 180- 240 ml σε αυτή την ηλικία. 3. Υφή γεύματος Ανάλογα με τον αριθμό των δοντιών που διαθέτουν τα νήπια πλέον μπορούν να μεταβούν σε μερικώς αλεσμένα τρόφιμα και στη συνέχεια σε «ψιλοκομμένα». Αυτό ισχύει σε όλα τα γεύματα. Πολλοί γονείςέχουν την εσφαλμένη εντύπωση ότι π.χ. η φρουτόκρεμα πρέπει να προσφέρεται πάντα λιωμένη, ενώ τα παιδιά μπορούν να φάει πλέον ψιλοκομμένα φρούτα. 4. Είδος γευμάτων Τα παιδιά πλέον έχουν δοκιμάσει τροφές από όλες τις κατηγορίες και επομένως μπορούν να τις εντάξουν όλες στο διαιτολόγιο τους. Εξαίρεση σε αυτό αποτελούν βεβαίως τα παιδιά με ιδιαίτερες διατροφικές ανάγκες π.χ. αλλεργίες, χαμηλό βάρος που πρέπει να λαμβάνουν εξατομικευμένες διατροφικές οδηγίες. Το είδος και η συχνότητα των τροφών που πρέπει να λαμβάνει ένα παιδί δίνονται αναλυτικά στον πίνακα που ακολουθεί. OMAΔΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΤΙ ΠΡΟΣΦΕΡΕΙ ΑΡΙΘΜΟΣ ΜΕΡΙΔΩΝ ΜΕΓΕΘΟΣ ΜΕΡΙΔΑΣ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ Γάλα, τυρί, γιαούρτι Ενέργεια, ασβέστιο, πρωτεΐνη & βιταμίνες 2-3 200ml γάλα 125γρ γιαούρτι 40 γρ τυρί Δημητριακά (ψωμί, δημητριακά, ρύζι, Ενέργεια, υδατάντρακες, βιταμίνη Β 3-6 1/2 φλιτζάνι ή μακαρόνια και πατάτες) και φυτικές ίνες   1/2 φέτα ψωμί Πατάτα: Βιταμίνη C 1 μικρή πατάτα Πολλά δημητριακά είναι εμπλουτισμένα σε σίδηρο και φυλλικό οξύ Λαχανικά Πράσινα φυλλώδη: Σίδηρος 2-5 1/2 φλιτζάνι ωμά Πορτοκαλί – κίτρινα: Βιταμίνα Α & C ή μαγειρεμένα λαχανικά Ντομάτα Βιταμίνη C Φρούτα Εσπεριδοειδή βιταμίνη C 2-3 1 φρούτο διευκολύνουν την απορρόφηση σιδήρου 1/2 φλιτζάνι κομπόστα ιδιαίτερα από όσπρια και πράσινα λαχανικά 1/2 φλιτζάνι χυμό φρούτων Κρέας – αυγά- ψάρι- κοτόπουλο- όσπρια Πρωτεΐνη, σίδηρος, ψευδάργυρος 1-2 1 αυγό, Κρόκος: Βιταμίνη Α και πρωτείνη 1/2 φλιτζάνι όσπρια, Όσπρια: Πρωτείνη και σίδηρος σε ορισμένα 85 γρ κρέας, κοτόπουλο,  ψάρι 5. Χρόνος γευμάτων Το κάθε κύριο γεύμα ή ενδιάμεσο γεύμα πρέπει να έχει κατά το δυνατό συγκεκριμένη ώρα που προσφέρεται και συγκεκριμένη διάρκεια. Ως προς την ώρα. Κάποτε θα υπάρξουν παρεκκλίσεις από τη ρουτίνα και αυτό δεν πειράζει, αρκεί να μη συμβαίνει εξακολουθητικά, Επίσης τα γεύματα πρέπει να έχουν συγκεκριμένη διάρκεια: τα γεύματα που διαρκούν περισσότερο από 30-45 λεπτά, κουράζουν όλους και καμιά φορά κάνουν το παιδί χειριστικό προς αυτούς που το προσέχουν. Επίσης η βιασύνη, που  δείχνουν καμιά φορά οι ενήλικες, ώστε το παιδί να τελειώσει το γεύμα του μπορεί να το οδηγήσει να αναπτύξει αρνητική στάση απέναντι στο φαγητό. 6. Τρόπος φαγητού. Όπως και οι μεγάλοι έτσι και το παιδί χρειάζεται τον κατάλληλο χώρο και τον εξοπλισμό για να φάει. Καλό είναι τα κύρια γεύματα να προσφέρονται όταν το παιδί κάθεται στο ατομικό του  τραπεζάκι.  Σιγά σιγά το παιδί θα πρέπει να ενθαρρύνεται να φάει με το δικό του κουτάλι, έστω και εάν αυτό δημιουργεί ακαταστασία. Ο γονιός ή τα  μεγαλύτερα αδέρφια θα μπορούσε να του κάνει παρέα στη διάρκεια του φαγητού, ή ακόμα εάν είναι δυνατό το βρέφος να τρώει την ίδια ώρα με την υπόλοιπη οικογένεια. Λίγο αργότερα το κάθισμα του παιδιού μπορεί να προσαρμοστεί ώστε να έρθει «στο τραπέζι των μεγάλων». Είναι φανερό ότι με όλου ς τους παραπάνω τρόπους ο γονιός προσπαθεί να «εκπαιδεύσει» το μικρό παιδί να έχει μια καλή συμπεριφορά στο φαγητό. Χρήσιμες συμβουλές 1. Μάθετε το παιδί σας να κάθεται στο τραπέζι με την υπόλοιπη οικογένεια και κυρίως φροντίστε να ζει σε ένα περιβάλλον όπου και τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας ακολουθούν τον ίδιο τρόπο υγιεινής διατροφής. 2. Από την ηλικία των τριών χρόνων, μπορείτε επίσης να αρχίσετε να δίνετε γαλακτοκομικά προϊόντα χαμηλά σε λιπαρά όπως χαμηλό σε λιπαρά γιαούρτι και τυρί. 3. Μη προσπαθήσετε να μειώσετε υπερβολικά το λίπος στη διατροφή του παιδιού σας πριν την ηλικία των δύο χρόνων. 4. Μην προσφέρετε κρέας περισσότερες από 4-5 φορές την βδομάδα ως κύριο πιάτο. 5. Μην τοποθετείτε αλάτι στο τραπέζι των παιδιών. Τα φαγητά έχουν αρκετό αλάτι από μόνα τους. 6. Μην προσθέτετε ζάχαρη στα ροφήματα του παιδιού σας. 7. Τροφές πλούσιες σε βιταμίνη C πρέπει να δίνονται καθημερινά στο παιδί, αφού μεγάλες ποσότητες αυτής της βιταμίνης δεν μπορούν θα αποθηκευτούν στο σώμα του. Με τα όσπρια, λαχανικά, δημητριακά προγεύματος, σαλάτες προσπαθήστε το παιδί να πίνει λίγο χυμό ή να βάζετε λεμόνι στο φαγητό του. Αυτό θα βοηθήσει στην απορρόφηση του σιδήρου από την τροφή. 8. Μαγειρεύετε τα φαγητά της οικογένειας χρησιμοποιώντας μερημένο ελαιόλαδο (περίπου 1 κουταλιά της σούπας για το κάθε άτομο) και αποφύγετε τα λαδερά και τηγανητά φαγητά. 9. Προσπαθήστε να έχετε καθορισμένη ώρα που παίρνετε τα γεύματα σας και προσπαθήστε να κάθεστε στο τραπέζι σαν οικογένεια. 10. Μη χρησιμοποιείτε το φαγητό σαν ανταμοιβή για κάτι και μη δίνετε ιδιαίτερη σημασία για το πόσο τρώει το παιδί σας, γιατί μπορεί να το εκμεταλλευτεί. 11. Μην εκδηλώνετε τις δικές σας προτιμήσεις ή απέχθειες για κάποια είδη τροφών, γιατί υπάρχει η πιθανότητα το παιδί να σας μιμηθεί. 12. Αν το παιδί σας περιορίζεται μόνο σε μερικά είδη τροφών μην απελπίζεστε. Μη δοκιμάσετε να το πιέσετε να δοκιμάσει κάτι που δεν θέλει. Αφήστε το να το ξεχάσει για λίγες μέρες και δοκιμάστε την ίδια τροφή ξανά. 13. Μην ανησυχείτε αν κάποιες μέρες το παιδί δεν τρώει αρκετά, ενώ άλλες μέρες τρώει πολύ περισσότερο. Αυτό είναι φυσιολογικό. Μην πιέζετε το παιδί ποτέ να αδειάσει το πιάτο του εντελώς. Αυτό μπορεί να προκαλέσει λαιμαργία, πολυφαγία ή ακόμη και απέχθεια για κάποιο είδος τροφής.